23 Şubat 2013 Cumartesi

1950 SEÇİMLERİ


Türkiye, 1924'te ve 1930'da çok partili hayata geçmeyi denemiş; ancak çeşitli sebeplerle bunda başarısız olmuştu. Bu iki denemenin ardından bir sonraki çok partili hayata geçiş denemesi ise, İkinci Dünya Savaşı'nın ardından gerçekleşecekti.

1946 yılında yapılan seçimler, büyük tartışmalara neden olmuş ve demokratik olmadığı yönünde eleştiriler yöneltilmişti. CHP'nin seçime hile karıştırdığına dair iddialar ortaya atıldı. Fakat -belki de dönemin koşulları itibariyle- bu ispat edilemedi.

Bu tecrübeler ışığında Türkiye, 14 Mayıs 1950 günü seçimlere gidecekti. Seçimler, 16 Şubat 1950'de kabul edilen seçim yasasıyla birlikte gizli oy, açık sayım tasnif yöntemiyle yapılacaktı. Kuşkusuz bu olumlu bir gelişmeydi. Açık oy, gizli sayım tasnif yönteminden dolayı 1946 seçimleri oldukça çalkantılı geçmişti.

ALTI OKUN ANAYASADAN ÇIKARILMASI CHP SEÇİM BİLDİRGESİNDE

CHP ve destekçileri, seçimi kazanacağına emindi. CHP'nin 27 Nisan 1950 günü yayınladığı seçim bildirgesi önemli açılımları da içeriyordu. En başta da tek parti dönemi boyunca devletçi bir ekonomi izleyen CHP, 'ekonomik alanda devletin rolünün kısıtlanması'na seçim bildirgesinde yer vermişti. Bunun dışında özel sektöre daha çok fırsat tanınması, yabancı sermayenin ülkeye girişini kolaylaştıracak koşulların sağlanması, cumhurbaşkanının görevlerinin yeniden tanımlanması, altı okun anayasadan çıkarılması gibi vaatler de vardı.

Demokrat Parti'nin seçim bildirgesinde ise özellikle üzerinde durulan nokta, 'dengeli bir bütçe tasarısı hazırlamak'tı.

DEMOKRAT PARTİ'NİN ZAFERİ

14 Mayıs 1950 günü halk sandık başına gitti. Seçimlere halkın ilgisi oldukça fazlaydı. Nitekim yüzde 90'lık bir katılım sağlanmıştı. Seçim sonuçlarına göre oy oranları şu şekildeydi: Demokrat Parti yüzde 53.3, Cumhuriyet Halk Partisi yüzde 39.9, Millet Partisi yüzde 3.1, Bağımsızlar yüzde 4.8. Bu oy oranlarıyla meclisteki sandalye dağılımı ise şöyleydi: Demokrat Parti 408 milletvekili, Cumhuriyet Halk Partisi 69 milletvekili, Millet Partisi 1 milletvekili, Bağımsızlar 9 milletvekili. Bu sonuç, Demokrat Parti'yi iktidara taşımıştı.

Seçimlerden sonra 22 Mayıs 1950 günü TBMM'de cumhurbaşkanlığı seçimi yapıldı. 387 oy alan Celal Bayar seçimleri kazandı; Türkiye'nin üçüncü cumhurbaşkanı oldu. TBMM Başkanı Refik Koraltan, Başbakan ise Aydın Milletvekili Adnan Menderes oldu.



Hiç yorum yok:

Yorum Gönder